polski english

All About Freedom Festival

Gdańsk 10-22 Listopada 2009

Filmy

All About Freedom Festival

All About Freedom Festival

Kiedy zastanawiamy się nad pojęciem wolności, zazwyczaj traktujemy je dość wąsko. Nie rozważamy wszystkich jego odcieni i najczęściej postrzegamy je w kategorii „od” ( od wojny, od dyktatury, od rasizmu, od biedy...). Wspomniane problemy europejska kultura rozwiązuje jednak mniej lub bardziej skutecznie. Jednak poza naszym kontynentem paradygmat wolności zależy często od specyfiki kulturowej, z którą w zasadzie trudno dyskutować. Obecnie rozwój wolności zależy bardziej od jednostek i instytucji społecznych, mniej natomiast od państwa. Zmieniamy nasze postawy - postrzegamy i wymagamy wolności w aspekcie „od” jak również „do”. Wolność „do” traktujemy jako świadome kreowanie przestrzeni dla jednostki, aby mogła ona rozwijać uznawane przez nią wartości.

Walcząc o wolność od negatywnych zjawisk, pragniemy również wolności w dążeniu do tych pozytywnych. Tu jednak sytuacja nie jest tak prosta, jak w przypadku jawnego agresora czy klęski głodu. Poziom społecznego i technologicznego postępu wymusza na nas patrzenie na wolność w sposób znacznie bardziej subtelny. Wiele zjawisk jest przecież niejednoznacznych, a znaczenie słowa wolność ulega wypaczeniu, gdy codziennie jesteśmy atakowani hasłami głoszącymi, że wybór proszku do prania jest sposobem jej realizacji.

Wektor dążeń wolnościowych kreowanych w popkulturze to przede wszystkim wolność od autorytetów. Pojawia się pytanie: dokąd taki rozwój prowadzi? Na to aby być wolnym potrzeba nie tylko chęci bycia wolnym. Potrzeba być wolnym nie za bardzo - pisał w Dziennikach Witold Gombrowicz.

Wybierając filmy i układając je w konkretne cykle, staraliśmy się przedstawić jak najszerzej tematykę wolności oraz jej różnorodne, często nawet zaskakujące i niejednoznaczne konteksty. Próbowaliśmy pokazać odmienne koncepcje na to, jak być wolnym i podkreślić psychologiczny, społeczny, polityczny i ekonomiczny wymiar tego pojęcia. Ukazaliśmy jego aspekt indywidualny i zbiorowy. Zadaliśmy również pytanie, czy aby zrozumieć wolność, wystarczy posługiwać się wykładnią prawa rzymskiego? Czy zgodnie z nią nasza wolność kończy się w momencie ograniczenia wolności innych? Na ile wolność ma tendencję do autodestrukcji? A na ile jest wartością zmienną, w ciągłym ruchu, różnie postrzeganą i traktowaną? Czy jest pojęciem subiektywnym, czy obiektywnym? Tutaj jedna wartość wydaje się być niezmienna – odwaga. Zarówno ta w działaniu na rzecz, jak i w tworzeniu dzieł sztuki o wolności. Bez niej nie można rozwijać i bronić tej wartości.

Cykl Dla chwili wolności pokazuje zarówno obecne, jak i minione dążenia jednostek, społeczeństw lub kultur do panowania nad własnym losem, a także mniej lub bardziej skuteczne próby jego kształtowania. Proponowane w tym zestawie filmy mają często zabarwienie tragikomiczne, a przebijająca z nich satyra wyraźnie podkreśla absurdalną stronę utraty wolności.

Blok Wolność a tożsamość tworzą filmy, nakreślające kulturowe, społeczne i polityczne uwarunkowania wolności. Podczas wybierania obrazów do tego cyklu, zadaliśmy sobie pytanie, na ile poczucie przynależności jednostki do grupy lub kultury może wpływać na sposób odczuwania wolności, a na ile automatycznie determinuje w nas poczucie jej obecności lub też braku? Zależało nam na pokazaniu tej problematyki z jak najszerszej perspektywy, dlatego w programie znalazły się obrazy, prezentujące świat z punktu widzenia odmiennych, często nawet przeciwstawnych kultur i światów.

Cykl pod hasłem Kiedy wolność zagraża wolności ukazuje wolność bezgraniczną i niekontrolowaną, która w efekcie jest zaprzeczeniem samej siebie, rodzi poczucie chaosu, braku wartości i moralności. W tym szczególnym bloku znalazły się filmy kontrowersyjne, bezkompromisowe, trudne do jednoznacznej oceny, często szokujące, zarówno w warstwie podejmowanej tematyki, jak również w skali i rodzaju języka filmowego.

W cyklu Wyzwolenie przez… – przestrzenie wolności proponujemy filmy, przedstawiające uzdrawiającą i kreatywną rolę ludzkiej aktywności, jej konstruktywny i motywujący charakter. Filmy, które zadają pytanie o ogólny sens wolności. Czy każdy przejaw ludzkiego działania jest związany z tkwiącą w nas potrzebą bycia wolnym, czy jest to tylko czysta ułuda? Na ile nasze wybory mogą wyzwalać, a na ile są rodzajem zniewolenia? Czy sztuka okazuje się być pomocna? W tym wypadku istotnym elementem okazało się zróżnicowanie gatunkowe programu, dlatego wśród proponowanych filmów znalazły się nie tylko fabuły i dokumenty, ale również musical.

Wyłącz system czy wolność pod kontrolą – zebrane w ten cykl filmy obrazują współczesne życie na tle szybko rozwijających się nowych sposobów komunikacji społecznej. Zadają pytania o to, na ile nowe media są szansą na rozwój wolności, a na ile powodują zagrożenie totalnej i wszechobecnej kontroli nad społeczeństwem? Na ile nowoczesna technika przenika do filmu i zastępuje dotychczasowe, tradycyjne środki wyrazu? Przedstawiamy obrazy ideowo zaangażowane, podejmujące społeczne i polityczne problemy współczesności.

Proponowane w ramach całego programu filmy reprezentują kinematografię o światowym znaczeniu. Były pokazywane na najważniejszych międzynarodowych festiwalach filmowych, zdobywając uznanie i nagrody. Niezaprzeczalnym ich atutem jest doborowa obsada aktorska, która w sposób znaczący wpływa na artystyczny walor filmów. W filmach, które mamy zaszczyt Państwu prezentować, pojawiają się gwiazdy światowego kina: Gérard Depardieu, Isabelle Adjani, Willem Dafoe, Derek Jacobi, czy Jeff Goldblum. W programie nie brakuje także udanych eksperymentów filmowych z udziałem aktorów – amatorów, którzy w sposób prawdziwy oddają tło filmowych historii. Co więcej, większość filmów zaprezentowana na All About Freedom Festival zostanie w Polsce pokazana po raz pierwszy.

Zdecydowaliśmy się zaproponować Państwu zarówno filmy fabularne i dokumentalne, jak i animowane. Każdy z nich jest różny pod względem formy i treści, przedstawia inne aspekty pojęcia wolności i odnosi się do innej jej sfery: obecności lub braku.

Mamy nadzieję, że w tak zróżnicowanym programie odnajdą Państwo coś dla siebie.

Anna Pekala  

Artur Liebhart